RSS Feed

maddeyi tanıyalım

          MADDEYİ TANIYALIM

Maddeleri özelliklerine göre katı, sıvı ve gaz olarak üç grupta toplayabiliriz.Çevremizde bulunan maddelere göz atalım. Ağaç, taş, çanta, kitap, defter gibi maddeler katıdır. Su, meyve suyu, süt ve ayran ise sıvıdır. Soluduğumuz havayı,
arabadan çıkan egzoz dumanını ve mutfak tüpündeki petrol gazını gaz maddelere örnek verebiliriz. Katı, sıvı veya gaz hâlde bulunması ile her madde kendine özgü bir kimlik kazanır. Maddelerin ne işe yarayacağı ve nasıl kullanılacağı, bu özelliklerine bakılarak belirlenir.

                       MADDENİN HAL DEĞİŞİMİ

Maddeler katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlde bulunur. Buzluktan çıkardığınız buzu ya da severek yediğiniz dondurmayı bir süre beklettiğinizde ne olur? Suyu ısıttığınızda, ısıtılan suda ne gibi değişmeler gözlemlersiniz? Su buharı çıkar mı? Su miktarında bir azalma olur mu? Suyu ısıttığımızda açığa çıkan su buharı, suyun gaz hâlidir. Buzlukta bekletilen su, katı hâle geçerek donar. Cam, mum ve altın gibi maddeler eritilip kalıba dökülerek soğutulduklarında içinde bulundukları kabın şeklini alır. Diş hekimi, kuyumcu ve heykeltıraşlar kullandıkları malzemelere bu yöntemle şekil verirler. Örneğin kuyumcular, altını eriterek kalıba dökerler. Bir süre sonra sıvı altın donar ve kalıbın şeklini alır.
Kalıbın şeklini alan altın işlenerek kullanıma hazır hâle getirilir.

Maddenin Ölçülebilir Özellikleri

KÜTLE
Kütle, madde miktarının bir ölçüsüdür. Aynı büyüklükteki maddeler, farklı kütlelere sahip olabilir. Maddenin büyüklüğü kütlesini tahmin etmede yanıltıcı olabilir. Maddelerin kütlelerini doğru ve tam ölçmek için eşit kollu terazi adı verilen alet kullanılır.

Eşit kollu terazilerde, tartılan maddenin kütlesi, bilinen kütlelerle karşılaştırılır. Kütle birimi olarak gram ve kilogram
kullanılır. Bu iki birim sırasıyla; “g” ve “kg” sembolleriyle gösterilir. 1 kg = 1000 g ve 500 g = 0,5 kg’dır. Sizler de çeşitli katı maddelerin kütlelerini tartarak ölçebilirsiniz. Ölçüm sonuçlarını g’dan kg’a, kg’dan g’a çeviriniz.

Sıvıların kütlesi, katılarda olduğu gibi eşit kollu teraziyle tartılarak öğrenilebilir. Açık pekmez veya tahin satılan dükkânlarda önce boş kap tartılır. Bu tartım sonucu elde edilen değer, kabın darasını verir. Sonra kap pekmez veya tahin ile doldurularak yeniden tartılır. ikinci tartımın sonucu pekmez ile kabın brüt kütlesidir. Brüt kütleden dara çıkarılırsa net kütleye ulaşılır.Sıvıların hacmini ölçmek için dereceli silindir veya ölçülü kaplar kullanılır. Sıvı ölçmede kullanılan kabın üzeri eşit aralıklarla çizilmiştir. Sıvı maddeleri ölçerken dereceli kabın düz bir zeminde olması gerekir.

           HACİM

Sıvı madde dereceli silindir veya ölçülü kaba doldurulur. Sıvının hacmini, bu kapların üzerindeki çizgiler ve rakamlar yardımıyla ölçeriz. Bu kaplar, düzgün şekilli olmayan maddelerin de hacmini ölçmemizi sağlar.Marketten alınan süt veya meyve suyu paketinin üzerinde 1 litre ya da 1000 mililitre yazmaktadır. Sıvı maddelerin hacmini ölçmek için litre (L) adı verilen ölçü birimi kullanılır. Küçük meyve suyu kapları ya da süt paketleri üzerinde 200 mililitre (mL) gibi hacim gösteren değerler görürüz. Küçük su şişesinin üzerinde ise 0.5 L ya da 500 mL yazmaktadır. Üzerinde yazılandan anlaşılabileceği gibi 1 L = 1000 mL ve 500 mL = 0.5 L’ dir. Sizler de ölçülü kap kullanarak çeşitli
sıvıların hacimlerini ölçebilirsiniz. Ölçüm sonunda elde ettiğiniz değerleri mL’den L’ye ve L’den mL’ye çeviriniz.

Maddenin Hâlleri

Katılar ve Sıvılar

Katı maddelerin belirli bir şekli vardır. Dışarıdan bir etki olmadıkça şekilleri değişmez. Katıların bu özelliği sayesinde sıra, masa, tekerlekli sandalye, çanta gibi eşyaları rahatça kullanabilmekteyiz.
Yemek yaparken kullandığımız sıvı yağ, içtiğimiz su, süt, ayran birer sıvı maddedir. Bazı sıvılar renkli bazıları ise renksizdir. Örneğin su, renksiz; zeytinyağı, sirke, süt vb. sıvılar ise renklidir.

Sıvı maddeler akıcı olup, bulundukları kabın şeklini alma özelliğine sahiptir. Örneğin süt; bardağa konulursa bardağın,
şişeye konulursa şişenin, sürahide ise sürahinin şeklini alır. Bu durum bütün sıvılar için geçerlidir. Sizler de günlük hayatta kullandığınız ve bulundukları değişik kapların şeklini alan sıvı örnekleri verebilirsiniz.

Soluduğumuz hava bir gazdır. Havanın ne kokusu ne de bir tadı vardır. Gözümüzle göremediğimiz havanın bir rengi de
yoktur. Öyleyse havanın varlığını nasıl hissederiz? Bir karton parçasını yüzümüze tutarak yelpaze gibi kullandığımızda ya da yanan bir muma üşediğimizde havanın varlığını hissedebilir miyiz? Hava gibi göremediğimiz ama varlığını bildiğimiz başka gazlar da vardır. Mutfak ocaklarında ve ısınma sistemlerinde kullandığımız doğal gaz ve petrol gazı da birer gaz maddedir.

  Bindiğimiz otomobilin lastiği ile oyun oynadığımız topun içerisinde de hava bulunmaktadır.

Hava gibi göremediğimiz ama varlığını bildiğimiz başka gazlar da vardır. Mutfak ocaklarında ve ısınma sistemlerinde kullandığımız doğal gaz ve petrol gazı da birer gaz maddedir

SAF MADDE,KARIŞIMLAR ÇÖZELTİLER


SAF MADDELER;
Çevremizdeki bazı maddeler saf durumundadır. İçlerinde kendinden başka madde bulunmayan maddelere saf maddeler denir.

Şeker, tuz, cam, altın, alüminyum gibi maddeler saf maddelerdir.
KARIŞIMLAR
Çevremizdeki bir çok madde karışımlar halindedir. Birden çok saf maddelerin kendi özelliklerini kaybetmeden bir araya gelmesiyle oluşan maddelere karışım denir. Toprak, şekerli su, limonata, ayran, ekmek, süt, reçel, bal, hava, deniz suyu, harç karışımdır.
ÇÖZELTİLER
Katı sıvı yada gaz bir maddenin bir sıvı içerisinde dağılması sonucu oluşan saydam sıvı karışımlarına çözelti denir. Şekerli ve tuzlu su, maden suyu, gazlı içecekler, deniz suyu çözeltilere örnektir. Şeker, tuz gibi maddeler suda erimezler, çözünürler
BİLELİM
Deniz suyu bir çözeltidir. Fakat tüm denizlerde tuzluluk oranı aynı değildir. Örneğin Akdeniz Karadeniz’e göre daha tuzludur. Bunun nedeni Akdeniz’de buharlaşmanın, Karadeniz’de ise yağışların fazla oluşudur

YAPAY VE DOĞAL MADDELER

DOĞAL MADDELER
Doğadan olduğu gibi yada çok hazla yapısal değişikliğe uğramadan elde edilmiş maddelere doğal maddeler denir.
Doğal maddelerin bazıları da çeşitli işlemlerden geçirilerek kullanılır. Örneğin tuz doğal bir maddedir ve doğadan elde edildiği gibi kullanıla bilir. Şekerde doğal bir maddedir ve şeker pancarının yada şeker kamışının işlenmesi sonucu elde edilir. Ağaçtan elde edilen kereste ve tahta doğal bir maddedir. Günlük yaşantımızda kullandığımız altın, demir, ağaç, cam, taş, mermer, toprak gibi bir çok cisim eşya, alet ve malzeme doğal maddelerden yapılır.
Günlük yaşantımızda birçok doğal madde kullanırız.
YAPAY MADDELER
Doğal olmayan yollardan elde edilen maddelere yapay maddeler denir. Yapay maddeler doğadan oluşturulmuş maddelerdir. Plastik, naylon, telefon, yapay gübre, yapay ipek, yapay şeker gibi günlük yaşantımızda kullandığımız doğal olmayan sayısız madde, cisim, eşya, malzeme ve alet vardır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

%d blogcu bunu beğendi: